Fact Check: కేంద్రం 'ఉచితంగా ఎలక్ట్రిక్‌ సైకిళ్లు ఇస్తోందా? విద్యార్థుల ఆశలతో ఆడుకుంటున్న డిజిటల్ దుర్వినియోగం

Fact Check: గత కొద్ది రోజులుగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం విద్యార్థులకు ఉచితంగా ఎలక్ట్రిక్ సైకిళ్లను (Free Electric Cycles) అందిస్తోందనే ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో విపరీతంగా చక్కర్లు కొడుతోంది.

కేంద్రం 'ఉచితంగా ఎలక్ట్రిక్‌ సైకిళ్లు ఇస్తోందా? విద్యార్థుల ఆశలతో ఆడుకుంటున్న డిజిటల్ దుర్వినియోగం

Source : PTI

Fact Check: సాంకేతికత రెండు వైపుల పదునున్న  కత్తిలా మారింది. ఒకవైపు సమాచారాన్ని వేగంగా అందిస్తున్న డిజిటల్ వేదికలు, మరోవైపు అవాస్తవాలను, నకిలీ వార్తలను ఉధృతంగా వ్యాప్తి చేస్తున్నాయి. దేశంలోని విద్యార్థులు, వారి తల్లిదండ్రులను లక్ష్యంగా చేసుకుని, కేంద్ర ప్రభుత్వం పాఠశాలలకు వెళ్లే పిల్లలకు ఉచితంగా ఎలక్ట్రిక్ సైకిళ్లను అందిస్తోందనే ఒక నకిలీ ప్రచారం సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా వ్యాప్తి చెందుతోంది. ఈ ప్రచారానికి మద్దతుగా, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రసంగించినట్లుగా ఉన్న ఒక నకిలీ వీడియో కూడా వైరల్ అవుతోంది. 

AI సృష్టించిన నకిలీ పథకం 

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఉచిత ఎలక్ట్రిక్ సైకిల్ పథకాన్ని ఏదీ ప్రారంభించలేదు. ఈ వైరల్ అయిన వీడియో, పోస్ట్‌లు పూర్తిగా అవాస్తవం. వైరల్ అవుతున్న వీడియోలో, "ఎన్డీఏ బిహార్ ఎన్నికల్లో గెలిచినందున, పాఠశాలకు వెళ్లే ప్రతి బిడ్డకు ఉచిత ఎలక్ట్రిక్ సైకిల్ ఇస్తున్నాం" అని ప్రధానమంత్రి మోడీ ప్రకటిస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తోంది. ఇది వేల మంది ప్రజల దృష్టిని ఆకర్షించింది. నకిలీ వార్తలను వ్యాప్తి చేయడానికి ఉపయోగించిన ఈ వీడియో మూలాన్ని గుర్తించడానికి, జర్నలిస్టులు మరియు ఫ్యాక్ట్ చెకర్లు కీఫ్రేమ్‌లను ఉపయోగించి గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ నిర్వహించారు.

1. అసలు వీడియో సోర్స్‌: ఈ వీడియో వాస్తవానికి 2019, ఫిబ్రవరి 24న జరిగింది. ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని గోరఖ్‌పూర్‌లో 'పీఎం కిసాన్ సమ్మాన్ నిధి యోజన ' ప్రారంభోత్సవం సందర్భంగా ప్రధానమంత్రి మోడీ చేసిన ప్రసంగం అది.

2. అసలు ప్రసంగం ఉద్దేశం: 2019 నాటి ఆ ప్రసంగంలో, ప్రధానమంత్రి ప్రధానంగా రైతులు, పీఎం-కిసాన్ పథకం, ఇతర వ్యవసాయ సంబంధిత కార్యక్రమాల గురించి మాత్రమే మాట్లాడారు. ఆ ప్రసంగంలో ఆయన ఎప్పుడూ 'ఉచిత ఎలక్ట్రిక్ సైకిల్' ప్రస్తావన తీసుకురాలేదు.

3. AI ద్వారా ఫోర్జరీ: వైరల్ వీడియోను మరింత లోతుగా విశ్లేషించినప్పుడు, రిసెంబుల్ ఏఐ, హియా (Hiya) వంటి అత్యాధునిక ఏఐ వాయిస్-డిటెక్షన్ టూల్స్‌ను ఉపయోగించారు. ఈ టూల్స్ ఇచ్చిన ఫలితాలు, ఆ వైరల్ వీడియోలోని ఆడియో ఏఐ-జనరేటెడ్‌గా సూచించాయి. అంటే, ప్రధానమంత్రి అసలైన వీడియో ఫుటేజ్‌కు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ద్వారా కొత్త, నకిలీ వాయిస్‌ను జోడించి డిజిటల్‌గా మార్చారు.

ఒకప్పుడు ఫేక్ న్యూస్ అంటే కేవలం ఫోటోషాప్ లేదా తప్పుడు టెక్స్ట్ మాత్రమే ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు, ఏఐ సాయంతో ప్రభుత్వ ప్రముఖులు చెప్పని మాటలను చెప్పించినట్టుగా వీడియోలను సృష్టించడం అనేది డిజిటల్ మీడియా ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద సవాల్‌గా మారింది. ఇది డిజిటల్ ఫోర్జరీ పరాకాష్టను సూచిస్తుంది, ఇక్కడ తప్పుడు సమాచారం వ్యాప్తి చేసేవారు  ఏఐని ఒక సాధనంగా ఉపయోగించి ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.

పదేపదే తప్పుడు సమాచారాన్ని వ్యాప్తి చేసే ఇలాంటి వేదికల పట్ల మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఒక ప్రభుత్వ పథకం నిజంగా ప్రారంభమైతే, అది కొన్ని ప్రామాణిక మార్గాల ద్వారా మాత్రమే జరుగుతుంది:

1. ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో (PIB): ప్రభుత్వ పథకాలు పీఐబీ ద్వారా అధికారిక పత్రికా ప్రకటనల రూపంలో వెలువడతాయి.

2. మీడియా సంస్థలు: విశ్వసనీయ మీడియా సంస్థలు ఆ వార్తను రిపోర్ట్ చేస్తాయి.

3. మైస్కీమ్ పోర్టల్: భారత ప్రభుత్వ అధికారిక మైస్కీమ్ పోర్టల్‌లో ఆ పథకం వివరాలు అందుబాటులో ఉంటాయి.

ఈ పథకం గురించి పరిశీలన చేసినప్పుడు ఏ ఒక్క విశ్వసనీయ మీడియా కానీ, లేదా పీఐబీ / మైస్కీమ్ పోర్టల్‌లో కానీ ఎటువంటి సమాచారం లభించలేదు.

ఉచిత ఎలక్ట్రిక్ సైకిల్ పథకం అనేది అవాస్తవం అయినప్పటికీ, దేశంలో విద్యార్థులకు సహాయం చేయడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కొన్ని కీలకమైన పథకాలను అమలు చేస్తున్నాయి. 

1. ఉచిత సాధారణ సైకిళ్లు: భారతదేశంలో పలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు —అస్సాం, మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్, రాజస్థాన్, తమిళనాడు ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో చదువుతున్న విద్యార్థులకు, ముఖ్యంగా బాలికలకు, ఉచిత సాధారణ సైకిళ్లను అందిస్తున్నాయి. ఈ పథకాలు సుదూర ప్రాంతాల నుంచి పాఠశాలకు వచ్చే బాలికలకు విద్య అందుబాటును మెరుగుపరచడానికి ఉద్దేశించినవి. ఇది ఒక సామాజిక-ఆర్థిక విలువను అందించే నిజమైన పథకం.

2. ఉచిత ఎలక్ట్రిక్ స్కూటర్లు: మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఒక ప్రత్యేక పథకంలో భాగంగా, ప్రభుత్వ పాఠశాలల నుంచి ఉత్తీర్ణులైన మెరిట్ సాధించిన 12వ తరగతి విద్యార్థులకు ఉచిత ఎలక్ట్రిక్ స్కూటర్లను అందిస్తోంది. 

సాంకేతికత ఎంత ముందుకు వెళ్తే, నకిలీ వార్తలు సృష్టించే పద్ధతులు అంత అధునాతనంగా మారుతున్నాయి. ఒక సాధారణ పోస్ట్‌ను నమ్మి, ఉచిత సైకిల్ కోసం ఎదురుచూడటం లేదా దాని కోసం దరఖాస్తు చేయడానికి ప్రయత్నించడం ద్వారా మీరు కేవలం మీ సమయాన్ని వృథా చేసుకోవడమే కాక, మీ వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని కూడా ప్రమాదంలో పడేయవచ్చు.

ఒక పథకం నిజంగా ప్రారంభమైందా లేదా అని తెలుసుకోవడానికి, ప్రజలు తప్పనిసరిగా విశ్వసనీయ మీడియాను, అధికారిక ప్రభుత్వ సోర్స్‌ను మాత్రమే సంప్రదించాలి. విద్యార్థులకు ఉపయోగపడే నిజమైన పథకాలు ఇప్పటికే ఉన్నాయి. వాటి వివరాలను తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి, అంతేకాని, AI ద్వారా వచ్చిన నకిలీ ప్రకటనల జోలికి పోకూడదు.