498A IPC to Live In Relationships: సుప్రీంకోర్టు సంచలన తీర్పు - లైవ్-ఇన్ భాగస్వాములకూ సెక్షన్ 498A వర్తింపు!
Supreme Court Landmark Judgment: వివాహ బంధాన్ని పోలిన లైవ్-ఇన్ సంబంధాలకు 498A గృహహింస చట్టం వర్తిస్తుందని సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది. జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్ ధర్మాసనం కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది.
Section 498A IPC Live In Relationships: భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం మహిళల హక్కుల పరిరక్షణలో మరొక అత్యంత కీలకమైన, చారిత్రాత్మక తీర్పును వెలువరించింది. వివాహబంధాన్ని పోలి ఉండే లైవ్-ఇన్ సంబంధాలలో భాగస్వామి నుంచి వేధింపులు లేదా గృహహింసకు గురయ్యే మహిళలకు రక్షణ కల్పిస్తూ, ఇండియన్ పీనల్ కోడ్ లోని సెక్షన్ 498A చట్టం వారికి కూడా వర్తిస్తుందని ధర్మాసనం సంచలన తీర్పునిచ్చింది. జస్టిస్ సంజయ్ కరోల్, జస్టిస్ ఎన్. కోటీశ్వర్ సింగ్లతో కూడిన ద్విసభ్య ధర్మాసనం సోమవారం ఈ కీలక తీర్పును వెలువరించింది. చట్టపరమైన వివాహం లేకపోయినా, వివాహ బంధాన్ని పోలి ఉండి, పెళ్లి చేసుకోవాలనే స్పష్టమైన ఉద్దేశం ఉన్న సంబంధాలలో వేధింపులు ఎదుర్కొంటే ఈ చట్టం కింద క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేయవచ్చని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
కర్ణాటకకు చెందిన డాక్టర్ లోకేష్ బి.హెచ్. దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై విచారణ సందర్భంగా సుప్రీంకోర్టు ఈ కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. బాధితురాలు పిటిషనర్పై తన మొదటి వివాహాన్ని దాచిపెట్టి, తనను భార్యగా చూస్తూ కట్నం వేధింపులకు, శారీరక దాడికి పాల్పడ్డారని క్రిమినల్ కేసు నమోదు చేసింది. అయితే, వారి మధ్య చట్టబద్ధమైన వివాహం జరగలేదని, కాబట్టి సెక్షన్ 498A ప్రకారం తాను భర్త పరిధిలోకి రానని పిటిషనర్ వాదించారు. దీనిపై విచారణ జరిపిన కర్ణాటక హైకోర్టు క్రిమినల్ చర్యలను కొట్టివేసేందుకు నిరాకరించగా, పిటిషనర్ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. పిటిషనర్ అప్పీలును తోసిపుచ్చిన అత్యున్నత న్యాయస్థానం, హైకోర్టు తీర్పును సమర్థిస్తూ విచారణ కొనసాగాల్సిందేనని స్పష్టం చేసింది.
చట్టాల్లోని భర్త అనే పదానికి విశాలమైన, ఉద్దేశపూర్వకమైన వ్యాఖ్యానం అవసరమని సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యానించింది. చట్టబద్ధంగా పెళ్లయిన మహిళకు, వివాహ బంధాన్ని పోలి ఉండే లైవ్-ఇన్ భాగస్వామికి మధ్య గృహహింస వేధింపుల విషయంలో వ్యత్యాసం చూపడం రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 14 సమానత్వ హక్కు ను ఉల్లంఘించడమే అవుతుందని అత్యున్నత న్యాయస్థానం అభిప్రాయపడింది. గృహహింస నిరోధక చట్టం కేవలం సివిల్ ఉపశమనాలను మాత్రమే అందిస్తుందని, తీవ్రమైన శారీరక, మానసిక వేధింపులు మరియు కట్న వేధింపుల నుంచి రక్షణ పొందడానికి క్రిమినల్ బాధ్యతను మోపే సెక్షన్ 498A వర్తింపు చాలా అవసరమని కోర్టు పేర్కొంది.
Live-In Partner Can Face Section 498A Prosecution in Qualifying Marriage-Like Relationship: Supreme Court
— LawLens (@Lawlens_IN) August 3, 2026
Court limits protection to relationships between consenting adults that resemble marriage and involve an established intent to marry; bars automatic arrests and mandates… pic.twitter.com/3BvSdPEgZF
అయితే, ఈ చట్టం దుర్వినియోగం కాకుండా ఉండేందుకు సుప్రీంకోర్టు కొన్ని కీలకమైన నిబంధనలు, స్పష్టతలను జత చేసింది. ప్రతి లైవ్-ఇన్ సంబంధానికీ ఇది వర్తించదని, ఆ బంధం వివాహ స్వభావాన్ని కలిగి ఉండటంతో పాటు, వారిద్దరికీ పెళ్లి చేసుకునే ఉద్దేశం ఉందనే ప్రాథమిక ఆధారాలను మహిళ నిరూపించాల్సి ఉంటుందని ధర్మాసనం తెలిపింది. అంతేకాకుండా, ఈ నిబంధనల కింద నమోదు చేసే కేసుల్లో అర్నేష్ కుమార్ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ బీహార్ కేసులోని మార్గదర్శకాలను తప్పనిసరిగా పాటించాలని, ప్రాథమిక విచారణ నిర్వహించకుండా అరెస్టులు చేయకూడదని పోలీసులను ఆదేశించింది.
ఈ చారిత్రాత్మక తీర్పు దేశంలో మారుతున్న సామాజిక సమీకరణలు, ఆధునిక జీవనశైలికి అనుగుణంగా మహిళల చట్టపరమైన హక్కులను మరింత బలపరిచిందని న్యాయ నిపుణులు అంటున్నారు. కేవలం 498A చట్టానికి మాత్రమే ఈ విస్తరణ పరిమితమని, ఇతర క్రిమినల్ లేదా సివిల్ నిబంధనలకు ఇది వర్తించదని ధర్మాసనం ప్రత్యేకంగా పేర్కొనడం ద్వారా చట్టపరమైన సమతుల్యతను కాపాడిందని న్యాయకోవిదులు పేర్కొంటున్నారు.
టాప్ హెడ్ లైన్స్
ట్రెండింగ్ వార్తలు
