Hyderabad Metro Phase 2 Funding Issues: హైదరాబాద్ లాంటి అంతర్జాతీయ మహానగరానికి ప్రజా రవాణా వ్యవస్థలో గుండెకాయ లాంటి మెట్రో రైలు ప్రాజెక్టు ఇప్పుడు పూర్తి ప్రభుత్వ పరం కావాల్సిన కీలక తరుణంలో సరికొత్త మలుపులు తిరుగుతోంది. పబ్లిక్ ప్రైవేట్ పార్టనర్షిప్ పద్ధతిలో ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మించి, నిర్వహిస్తున్న నిర్మాణ దిగ్గజం ఎల్అండ్టీ దీని నుండి పూర్తిగా తప్పుకుంది. అయితే, ఎల్అండ్టీ నుంచి మెట్రో ఫేజ్-1 టేకోవర్ ప్రక్రియ ఇప్పటికే నత్తనడకన సాగుతుండగా, కేంద్ర-రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య తాజా ఢిల్లీ చర్చల తర్వాత రంగంలోకి దేశీ ఇన్వెస్ట్మెంట్ బ్యాంకింగ్ దిగ్గజం ఎస్బీఐ క్యాప్స్ రావడం ప్రాజెక్టు భవితవ్యంపై తీవ్ర ఆసక్తితో పాటు పలు ఆందోళనలను రేకెత్తిస్తోంది. ఫైనాన్షియల్ క్లియరెన్స్ కోసమే ఎస్బీఐ క్యాప్స్ రంగంలోకి
ఢిల్లీ వేదికగా జరిగిన ఉన్నత స్థాయి చర్చల అనంతరం ఈ ప్రాజెక్టు వాల్యుయేషన్ బాధ్యతలను ఎస్బీఐ క్యాప్స్కు అప్పగించారు. ఎల్అండ్టీ సంస్థ మెట్రో ప్రాజెక్టు కోసం చేసిన అప్పులు, సేకరించిన నిధులు, రియల్ ఎస్టేట్ ద్వారా వస్తున్న ఆదాయం , ప్రస్తుతం ప్రాజెక్ట్ విలువ ఎంత ఉందనే దానిపై ఎస్బీఐ క్యాప్స్ ఒక నిష్పాక్షికమైన నివేదిక ఇవ్వనుంది. దీని ఆధారంగానే తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఎల్అండ్టీకి ఎంత పరిహారం చెల్లించి ప్రాజెక్టును తన చేతుల్లోకి తీసుకోవాలనేది ఖరారవుతుంది. అయితే, ఈ ప్రక్రియ వల్ల మెట్రో సమస్య త్వరగా పరిష్కారమవుతుందా లేదా వాల్యుయేషన్ల లొసుగులతో మరింత కాలయాపన జరిగి మొదటికే వస్తుందా అనే సందిగ్ధత నెలకొంది. నష్టాల ఊబిలో ఎల్అండ్టీ.. ఎగ్జిట్ పాలసీ వెనుక అసలు కథ
రోజుకు దాదాపు 5 లక్షల మందికి పైగా ప్రయాణికులను చేరవేస్తున్నప్పటికీ హైదరాబాద్ మెట్రో ఫేజ్-1 ఆశించిన స్థాయిలో లాభాలను తీసుకురావడం లేదు. కోవిడ్ లాక్డౌన్ దెబ్బ, కా ఐటీ కారిడార్లో ఆక్యుపెన్సీ హెచ్చుతగ్గుల వల్ల ఎల్అండ్టీ సంస్థ భారీగా నష్టాలను చవిచూసింది. ఇప్పటికే ఇచ్చిన రూ. 3,000 కోట్ల సాఫ్ట్ లోన్ కూడా సంస్థను పూర్తి గట్టెక్కించలేకపోయింది. దీంతో తమ కోర్ బిజినెస్ పైనే దృష్టి పెట్టాలని, మెట్రో లాంటి భారీ రాయితీ ప్రాజెక్టుల నుండి గౌరవప్రదంగా తప్పుకోవాలని ఎల్అండ్టీ భావిస్తోంది.
కేంద్రం కొర్రీలు.. 50:50 జాయింట్ వెంచర్ వైపు మొగ్గు
తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టును పూర్తిగా సింగిల్ హ్యాండ్తో టేకోవర్ చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు ప్రకటించినప్పటికీ.. కేంద్ర ప్రభుత్వం మాత్రం ఇందుకు కొన్ని కఠిన నిబంధనలు పెడుతోంది. ఢిల్లీ, బెంగళూరు మెట్రో తరహాలోనే హైదరాబాద్ మెట్రోను కూడా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల 50:50 జాయింట్ వెంచర్ మోడల్లోకి మార్చాలని కేంద్రం సూచిస్తోంది. ఈ వ్యూహాత్మక మార్పుకు అంగీకరిస్తే కేంద్రం నుండి నిధుల లభ్యత సులువవుతుంది కానీ, పూర్తి నియంత్రణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ చేతుల్లో ఉండదు. ఫేజ్-2 విస్తరణపై పడనున్న తీవ్ర ప్రభావం!
ఫేజ్-1 టేకోవర్ వివాదం ఒక కొలిక్కి రాకపోతే, ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా ప్రకటించిన హైదరాబాద్ మెట్రో ఫేజ్-2 విస్తరణ పనులపై ఆ ప్రభావం పడక తప్పదు. శంషాబాద్ ఎయిర్పోర్ట్ రూట్, నాగోల్-ఎల్బీనగర్ కనెక్టివిటీ, శేరిలింగంపల్లి కారిడార్ల విస్తరణకు వందల కోట్లు అవసరమవుతాయి. పాత లయబిలిటీస్ ఎవరు తీర్చాలనే స్పష్టత లేకపోతే, అంతర్జాతీయ బ్యాంకులైన జైకా , ఏడీబీ ల నుండి కొత్త ప్రాజెక్టులకు రుణాలు రావడం కష్టతరంగా మారుతుంది. ప్రస్తుతానికైతే హైదరాబాద్ మెట్రో భవితవ్యం పూర్తిగా ఎస్బీఐ క్యాప్స్ ఇవ్వబోయే ఫైనాన్షియల్ అసెస్మెంట్ నివేదికపైనే ఆధారపడి ఉంది. ఎల్అండ్టీ ఆశిస్తున్న కమర్షియల్ సెటిల్మెంట్కు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భరించగలిగే బడ్జెట్ పరిమితులకు మధ్య ఎస్బీఐ క్యాప్స్ ఎలాంటి రాజీ ఫార్ములాను ప్రతిపాదిస్తుందనేది ఇక్కడ అత్యంత కీలకం.