Union Budget 2026: కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఫిబ్రవరి 1న 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం కోసం కేంద్ర బడ్జెట్ను సమర్పిస్తారు. ఈసారి బడ్జెట్లో ఆమె ముందు అనేక ముఖ్యమైన సవాళ్లు ఉంటాయి, వీటిలో వైద్య మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ , సామాన్య ప్రజలకు రాయితీ ధరలకు చికిత్సను అందించడం ప్రధాన సమస్యలుగా ఉండవచ్చు. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోలిస్తే, భారతదేశంతో సహా చాలా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో ఆరోగ్య సంరక్షణపై ప్రభుత్వ వ్యయం ఇప్పటికీ చాలా తక్కువగా ఉంది, అయితే మంచి ఆరోగ్య సేవలు ఏదైనా బలమైన ఆర్థిక వ్యవస్థకు పునాదిగా ఉంటాయి.
ప్రపంచ బ్యాంకు 2022 నివేదిక ప్రకారం, ఆరోగ్య సంరక్షణపై వ్యయం విషయంలో దేశాల మధ్య పెద్ద వ్యత్యాసం ఉందని స్పష్టమవుతుంది. అమెరికా తన GDPలో దాదాపు 17 నుంచి 18 శాతం ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలపై ఖర్చు చేస్తుంది, ఇది తలసరి 12 నుంచి 13 వేల డాలర్లకు చేరుకుంటుంది. అయితే, అక్కడ ప్రజారోగ్య వ్యవస్థ బలహీనంగా ఉంది. ప్రైవేట్ రంగాన్ని ఎక్కువగా ఆధారపడటం ఉంది. జపాన్ తన GDPలో 10 నుంచి 11 శాతం వైద్య రంగంపై ఖర్చు చేస్తుంది, ఇక్కడ తలసరి ఖర్చు 4,500 నుంచి 5,000 డాలర్ల వరకు ఉంటుంది. ప్రజారోగ్య సేవలు చాలా బలంగా ఉన్నాయి.
ప్రపంచంలో ఏ దేశం వైద్యం కోసం ఎంత ఖర్చు చేస్తుంది?
రష్యా తన GDPలో దాదాపు 5 నుంచి 6 శాతం ఆరోగ్యంపై ఖర్చు చేస్తుంది, ఇక్కడ తలసరి ఖర్చు 800 నుంచి 1,000 డాలర్ల మధ్య ఉంటుంది, అయితే అక్కడ సేవల నాణ్యతలో అసమానత కనిపిస్తుంది. గత దశాబ్దంలో చైనా ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాలపై పెట్టుబడులను వేగంగా పెంచింది, ఇది GDPలో 6 నుంచి 7 శాతం వైద్య రంగంపై ఖర్చు చేస్తుంది, దీనివల్ల తలసరి ఖర్చు 700 నుంచి 900 డాలర్లకు చేరుకుంటుంది.
భారతదేశం ఆరోగ్య సంరక్షణపై GDPలో కేవలం 3 నుంచి 4 శాతం మాత్రమే ఖర్చు చేస్తుంది. తలసరి ఖర్చు కేవలం 100 నుంచి 200 డాలర్ల మధ్య ఉంటుంది. అయితే, ఆయుష్మాన్ భారత్ వంటి పథకాలతో పరిస్థితిని క్రమంగా మెరుగుపరచడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు.
| దేశం | ఆరోగ్యంపై GDP వ్యయం (%) | తలసరి ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యయం (USD) |
| అమెరికా | 16.8% | 12,000 |
| జపాన్ | 11 | 4,150 |
| రష్యా | 5.3 | 1,474 |
| చైనా | 5.0 | 731 |
| భారతదేశం | 3.6 | 209 |
భారత్లో గత వైద్య బడ్జెట్ ఎలా ఉంది?
గత బడ్జెట్ల గురించి మాట్లాడితే, ప్రభుత్వం డిజిటల్ ఆరోగ్యం, వైద్య మౌలిక సదుపాయాలు, దేశీయ ఉత్పత్తి, చౌకైన మందులపై దృష్టి పెంచింది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖకు దాదాపు 1 లక్షల కోట్ల రూపాయలు కేటాయించారు, ఇది గత సంవత్సరం కంటే దాదాపు 11 శాతం ఎక్కువ. ఇందులో ఆయుష్మాన్ భారత్ విస్తరణ, క్యాన్సర్ మందులపై కస్టమ్స్ సుంకాల మినహాయింపు, కొత్త వైద్య కళాశాలల ఏర్పాటు, నేషనల్ హెల్త్ మిషన్, ఎయిమ్స్ వంటి సంస్థలకు అదనపు నిధుల ప్రకటన ఉన్నాయి.
భారతదేశంలో బడ్జెట్పై ఎప్పుడు ఎంత ఖర్చు
| సంవత్సరం | ఆరోగ్య బడ్జెట్ (కోట్ల రూపాయలు) |
| 2022-23 | 86,606 |
| 2023-24 | 88,956 |
| 2024-25 | 90 వేల కోట్లు |
| 2025-26 | 99,858.56 |
నిపుణులు ఏమంటున్నారు
వైద్య బడ్జెట్ 2026-27 గురించి నిపుణులు ఆరోగ్య సంరక్షణపై GDP వాటాను పెంచాలని భావిస్తున్నారు. ఇండియన్ మెడికల్ అసోసియేషన్ (IMA) మాజీ అధ్యక్షుడు డాక్టర్ శరద్ అగర్వాల్ ప్రకారం, బడ్జెట్లో ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యయాన్ని వేర్వేరు శీర్షికలలో స్పష్టంగా చూపించాలి, తద్వారా మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిపై ఎంత ఖర్చు అవుతుందో, జీతాలు, ఇతర పరిపాలనా ఖర్చులపై ఎంత ఖర్చు అవుతుందో తెలుసుకోవచ్చు. మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపడం చాలా అవసరమని ఆయన అన్నారు.
డాక్టర్ అగర్వాల్, చికిత్స ఖర్చును తగ్గించడానికి మందులు, వైద్య పరికరాలు, శస్త్రచికిత్స ఉత్పత్తులను GST పరిధి నుంచి మినహాయించాలని కూడా సూచించారు. దీనితో పాటు, వైద్య పరికరాలపై విధించే కస్టమ్స్ సుంకాలలో కూడా ఉపశమనం కలిగించాలి. జీవిత బీమాపై పన్ను మినహాయింపు లభించినట్లే, ఆరోగ్య బీమాకు పన్నులో అదనపు మినహాయింపు ఇవ్వడం ద్వారా ప్రోత్సహించాలని ఆయన అన్నారు.
కోవిడ్ -19 తర్వాత దేశంలో వైద్య మౌలిక సదుపాయాలు మెరుగుపడ్డాయి, అయితే ఇప్పటికీ మారుమూల ప్రాంతాలకు చేయాల్సింది చాలానే ఉందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అంబులెన్స్ సేవలు, ఆక్సిజన్ ప్లాంట్లు, సోలార్ ప్యానెల్లు, జనరేటర్లు, ఆపరేషన్ థియేటర్లు, వెంటిలేటర్లు, ఇతర అవసరమైన పరికరాల నాణ్యత, లభ్యతపై దృష్టి పెట్టాలి. కోవిడ్ సమయంలో ఏర్పాటు చేసిన చాలా వెంటిలేటర్లు ఇప్పుడు పని చేయడం లేదు. ఎందుకంటే వాటి నాణ్యత సరిగా లేదు. అందువల్ల, ఆరోగ్య బడ్జెట్ కింద జరిగే ఖర్చులను నిశితంగా పరిశీలించడం, స్వతంత్ర, నిష్పాక్షిక సంస్థ దాని అమలు, నాణ్యతను తనిఖీ చేయడం అవసరం.