14 విద్యలు - 64 కళలు: ప్రాచీన భారతదేశ విద్యా వ్యవస్థ నేటి ఆక్స్ఫర్డ్ లేదా హార్వర్డ్ కంటే వేల సంవత్సరాల ముందు ఉండేదని మీకు తెలుసా? మన పూర్వీకులు..మనం ప్రస్తుతం మాట్లాడుకునే "బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి" లేదా "సర్వతోముఖ ప్రజ్ఞాశాలి" అనే వ్యక్తిత్వానికి, 14 విద్యలు 64 కళలు అని పిలిచే కచ్చితమైన ప్రమాణాన్ని నెలకొల్పారు.
సనాతన సంప్రదాయంలో, ఈ కళలన్నింటినీ నేర్చుకున్న వ్యక్తి పరిపూర్ణ మానవుడుగా లేదా గొప్ప వ్యక్తి అవుతాడని నమ్ముతారు. పురాణాల ప్రకారం, శ్రీకృష్ణుడు మహర్షి సందీపని గురుకులంలో కేవలం 64 రోజుల్లోనే ఈ కళలు, శాస్త్రాలన్నింటిలో ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. నేటికీ ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరుస్తూనే ఉన్న భారతీయ జ్ఞానం నైపుణ్యాల ఈ ప్రాచీన భాండాగారంలో ఏముందో మనం అన్వేషిద్దాం.
పిల్లలకు అద్దం ఎందుకు చూపించకూడదు? సైన్స్, ఆధ్యాత్మికం, ఆరోగ్య రహస్యం!
బుద్ధిని, ఆత్మను మేల్కొలిపే 14 విద్యలు
ప్రాచీన భారతదేశంలో, "విద్యా" అంటే అంతర్గత వికాసం, మేధస్సు, సమాజాన్ని నడిపించే నియమాలకు సంబంధించిన సైద్ధాంతిక, మానసిక ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం అని అర్థం. ఈ 14 విద్యలు మన అత్యంత పవిత్ర గ్రంథాలైన 4 వేదాలపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఋగ్వేదంలో విశ్వంలోని అత్యంత ప్రాచీన మంత్రాలు స్తోత్రాలు ఉండగా, యజుర్వేదం యజ్ఞాలు కర్మకాండల నియమాలను వివరిస్తుంది.
సామవేదం సంగీత, రాగాల, లయల సముద్రంలా ఉండి భారతీయ సంగీతానికి పునాది వేయగా, అధర్వణవేదం నిత్యజీవితం, ఆయుర్వేదం, విజ్ఞానశాస్త్రం, తంత్ర-మంత్రాలకు సంబంధించిన ప్రగాఢమైన జ్ఞానాన్ని కలిగి ఉంది. వేదాలలోని ఈ అపారమైన జ్ఞానాన్ని మరింతగా అర్థం చేసుకోవడం కోసం, మన ఋషులు ఆరు వేదాంగాలను రచించారు, ఇవి ఈ మొత్తం విద్యా వ్యవస్థలో రెండవ అతిపెద్ద స్తంభంగా నిలుస్తాయి.
వేదాంగాల పరిధిలోకి వచ్చే శిక్షా విద్య, సరైన ఉచ్చారణ ,స్వరభేదం శాస్త్రాన్ని మనకు బోధిస్తుంది, కాగా కల్ప విద్య ధార్మిక కర్మలు , యజ్ఞాలు నిర్వహించడానికి సరైన పద్ధతిని వెల్లడిస్తుంది. భాషను సరిగ్గా వ్రాయడం మాట్లాడటం నిర్ధారించడానికి వ్యాకరణం బోధించింది. పదాల అసలు అర్థాలను మూలాలను అర్థం చేసుకోవడానికి నిరుక్త విద్య ఉపయోగించబడింది.
అదనంగా, పద్యరచన నియమాల కోసం ఛందస్సు అధ్యయనం, విశ్వంలోని గ్రహాలు, నక్షత్రాల గమనాన్ని, కాలాన్ని లెక్కించడానికి జ్యోతిష్యం ఎంతో అవసరమయ్యాయి. ఈ సంపూర్ణ జ్ఞాన శృంఖలాన్ని పూర్తి చేయడానికి నాలుగు అనుబంధాలు కీలకమయ్యాయి: చరిత్ర కథల ద్వారా జ్ఞానాన్ని అందించే పురాణాలు, మంచి చెడులను నిర్ధారించే తర్కమైన న్యాయం, వేదాల తత్వాన్ని వివరించే మీమాంస, సమాజాన్ని పరిపాలించే నియమ నిబంధనలను బోధించే ధర్మశాస్త్రం.
జాతకంలో బుధ గ్రహం బలహీనంగా ఉంటే పిల్లలు బుద్ధి, చదువు, మాటలపై తీవ్ర ప్రభావం ఉంటుందా? పరిహారాలేంటి?
64 అద్భుతమైన కళలు
విద్య అంటే మానసిక, ఆధ్యాత్మిక వికాసం అయితే, 'కళ' అంటే కేవలం ఆచరణాత్మక నైపుణ్యాలు లేదా ప్రావీణ్యం. జీవితాన్ని అందంగా, సంపన్నంగా, సంతోషంగా , సృజనాత్మకంగా మార్చడానికి ప్రాచీన పండితులు 64 కళల జాబితాను సంకలనం చేశారు. ఈ కళలలో అత్యంత ప్రాచీనమైనవి అత్యంత ప్రజాదరణ పొందినవి సంగీతం, నృత్యం , నటన వంటి ప్రదర్శన కళలు.
దీనిలో గానకళ, వివిధ సంగీత వాయిద్యాలు వాయించడం, శాస్త్రీయ నృత్యం , రంగస్థల నటన నేర్పించడం వంటివి ఉన్నాయి. నీటి పాత్రల నుంచి సంగీతాన్ని సృష్టించే కళ అయిన జలతరంగ్ విద్య, వీణ , డమరు వంటి ప్రత్యేక వాయిద్యాలను వాయించే కళ, నీటి అలలను తాకి శబ్దాన్ని సృష్టించే నైపుణ్యం కూడా ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఉన్నాయి.
ప్రాచీన భారతదేశపు సౌందర్య అలంకరణ పరిశ్రమ, నేటి సౌందర్య సాధనాలు ఫ్యాషన్ పరిశ్రమల కంటే చాలా ముందుండేది. వీటిలో చిత్రలేఖనం, ముఖానికి , శరీరానికి ప్రత్యేకమైన అలంకరణ చేసుకోవడం, బియ్యం , పువ్వులతో కళాత్మకమైన రంగోలిని సృష్టించడం వంటివి ఉండేవి. ప్రజలు పువ్వులతో అందమైన పడకలను అలంకరించుకోవడం, సహజ రంగులతో బట్టలకు రంగులు వేసుకోవడం, విలువైన రత్నాలతో నేలపై పొదుగులు చేయడం వంటివి నేర్చుకున్నారు.
ప్రజలు అందమైన పూల దండలు అల్లడంలో, తలపై కిరీటాలు పెట్టుకోవడంలో, అలంకరణ , వేషధారణలను సముచితంగా ధరించడంలో, చెవులకు ఆకులు పువ్వుల ఆభరణాలు తయారు చేయడంలో, అలాగే సువాసనగల పరిమళ ద్రవ్యాలు అగరబత్తులు తయారుచేసే కళలో నిష్ణాతులుగా ఉండేవారు.
చేతికి, కాలికి నల్లదానం ఎందుకు? ఆధ్యాత్మిక రహస్యం & సైన్స్ ఏం చెబుతున్నాయ్?
వంట నుంచి సైన్స్ కోడింగ్ వరకు, ప్రాచీన నైపుణ్యాలు
గృహ జీవితాన్ని వంటగదిని మెరుగుపరచడానికి ప్రత్యేక నైపుణ్యాలు కూడా సూచించారు. వీటిలో రకరకాల రుచికరమైన వంటకాలు కూరగాయలను వండటం, ఔషధ కషాయాలు , రుచికరమైన సిరప్లను తయారుచేయడం, కుట్టుపని, ఎంబ్రాయిడరీ నేతపని, దారాలు బొమ్మలతో గారడీలు చేయడం, చిరిగిన బట్టలను ఎవరికీ తెలియకుండా బాగుచేయడం వంటివి ఉన్నాయి.
అంతేకాకుండా, ఆ కాలంలోని విజ్ఞాన, ఇంజనీరింగ్ విభాగాలు కూడా చాలా బలంగా ఉండేవి. రాజభవనాలు, నగరాల నిర్మాణానికి వాస్తు శాస్త్రం, బంగారం, వెండి , రత్నాల స్వచ్ఛతను పరీక్షించే కళ, మిశ్రమలోహాలను తయారు చేయడానికి లోహాలను కరిగించే లోహశాస్త్రం, రత్నాల గనులను గుర్తించడం, మొక్కలు, మొక్కల వ్యాధులకు చికిత్స చేసే వృక్షాయుర్వేదం, ఆధునిక యాంత్రిక శాస్త్రాన్ని పోలిన యంత్రాలు , భాగాలను తయారుచేసే మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ కళ వంటివి ఆనాటి పాఠ్యప్రణాళికలో ప్రధానాంశాలుగా ఉండేవి.
మేధో వికాసం కోసం, ఈ జాబితాలో భాష, సాహిత్యానికి సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన ఆటలు ఉండేవి. పజిల్స్ పరిష్కరించడం, శ్లోకాలతో అంతాక్షరి ఆడటం, కష్టమైన పదాలను అర్థం చేసుకోవడం, లయతో గ్రంథాలను పఠించడం,నాటకాలను సమీక్షించడం వంటివి చేసేవారు. అసంపూర్తిగా ఉన్న పద్యాలను త్వరగా పూర్తి చేయడం, చాపలు - బెత్తంతో అల్లడం, సున్నితమైన చెక్క శిల్పాలను సృష్టించడం, అత్యంత ఆశ్చర్యకరంగా, నేటి కోడింగ్ను పోలిన రహస్య భాషలు కోడ్ (క్రిప్టోగ్రఫీ) సృష్టించడం కూడా ఒక స్థిరపడిన కళగా ఉండేది.
దీనితో పాటు, వివిధ ప్రాంతాల మాండలికాల పరిజ్ఞానం, నిఘంటువుపై అవగాహన, పద్యాలను గుర్తించడం, కవిత్వంలో అలంకారాలను సరిగ్గా ఉపయోగించడం, మనసులో తక్షణమే కొత్త కవితను సృష్టించడం, విన్న విషయాన్ని ఒక్క క్షణంలో శాశ్వతంగా గుర్తుంచుకునే అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తి వంటివాటిని కూడా యువతకు బోధించారు.
12 సంవత్సరాల తర్వాత అరుదైన యోగం!ఆషాఢ గుప్త నవరాత్రులు ఘటస్థాపన శుభసమయం, పూజా విధానం!
వినోదం, వ్యూహం , ఆత్మరక్షణ
64 కళలలో అధిక భాగం వినోదం ,మానసిక మాయలకు సంబంధించినవి. వీటిలో ఇంద్రజాల విద్యలు లేదా మాయలు చేసే విద్యలు, మారువేషాలు, చేతివాటం విద్యలు, జంతువులు , పక్షుల పోరాటాలను నియంత్రించడం వంటివి ఉన్నాయి.
ప్రజలు చిలుకలకు, మైన్ పక్షులకు మాట్లాడటం నేర్పించారు, తమ మాటలను దాచిపెడుతూ ఇతరులను మోసగించడానికి ఎత్తుగడలు వేశారు, పాచికల ఆటలోనూ, జూదంలోనూ నైపుణ్యం సాధించారు. వారు అయస్కాంత గారడీలు కూడా చేశారు, పిల్లల కోసం అందమైన, సురక్షితమైన బొమ్మలను తయారుచేశారు, ఇతరులకు వినోదాన్ని అందించారు, శారీరక అలసటను తగ్గించుకోవడానికి మసాజ్,స్పా థెరపీ కళలో ప్రావీణ్యం సంపాదించారు.
వేలి సంజ్ఞల ద్వారా రహస్యాలను తెలియజేయడం, పూల బండ్లను అలంకరించడం, ప్రకృతిలోని సంకేతాలను గమనించి భవిష్యత్తును లేదా మంచి చెడు శకునాలను అంచనా వేయడం వంటి సంకేత భాష కూడా చాలా ప్రాచుర్యం పొందాయి.
ఈ గొప్ప కళల జాబితా క్రమశిక్షణ, యుద్ధ విద్య,శారీరక బలం అభివృద్ధికి దారితీసింది. ఇందులో మర్యాద, సభ్యత నేర్చుకునే కళ, యుద్ధాలు లేదా ఏ పోటీలోనైనా గెలవడానికి సరైన వ్యూహం, యుద్ధరంగంపై అవగాహన, వ్యాయామం, యోగా ద్వారా శరీరాన్ని పిడుగులా నిర్మించే జిమ్నాస్టిక్స్ కళ వంటివి ఉన్నాయి.
అంతేకాకుండా, మంత్రాలను సరిగ్గా, సమర్థవంతంగా ఉపయోగించే శక్తిని, అలాగే ఉదయాన్నే మధురమైన భక్తి గీతాలతో రాజును లేదా గురువును మేల్కొలిపే కళను నేర్చుకున్నారు. సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, నేటి ప్రపంచం సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇంజనీరింగ్, గణితం (STEM) ఉదార కళల పరిపూర్ణ కలయికగా భావించే దానిని, భారతదేశంలో ఎన్నో యుగాల క్రితమే ఆచరించారు. ఇది ప్రజలను కేవలం పుస్తకాల పురుగులుగా కాకుండా, ప్రతి రంగంలోనూ విజేతలుగా తీర్చిదిద్దింది.
చాతుర్మాస్యం 2026: జూలై 12 నుంచి వివాహాలు, గృహప్రవేశం సహా అన్ని శుభకార్యాలకు బ్రేక్!