Bhojshala Verdict: మధ్యప్రదేశ్ బాబ్రీ భోజ్ శాల - కోర్టు తీర్పుతో సంచలనం- అసలు ఈ వివాదం ఎప్పటిదో తెలుసా?
Dhar Bhojshala: మధ్యప్రదేశ్ ధార్లోని భోజ్శాల-కమల్ మౌలా మసీదు వివాదం కేవలం హిందూ-ముస్లిం వర్గాల మధ్య పోరాటంగానే అందరికీ తెలుసు. కానీ ఆ వివాదంలో మరో కాణం ఉంది.
Bhojshala Verdict Ambika Idol Controversy : మధ్యప్రదేశ్ ధార్లోని భోజ్శాల-కమల్ మౌలా మసీదు వివాదం కేవలం హిందూ-ముస్లిం వర్గాల మధ్య పోరాటంగానే అందరికీ తెలుసు. కానీ, ఇటీవల ఇండోర్ హైకోర్టు వెలువరించిన తీర్పులో ఒక ఆసక్తికరమైన మూడో కోణం వెలుగులోకి వచ్చింది. అది.. జైన సమాజం చేసిన వాదన. 11వ శతాబ్దపు ఈ కట్టడం వాస్తవానికి ఒక జైన క్షేత్రమని వారు వాదించినప్పటికీ, కోర్టు ఆ వాదనలను తోసిపుచ్చింది. చారిత్రాత్మక భోజ్శాల వివాదంపై మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టు ఇండోర్ బెంచ్ మే 15న వెలువరించిన తీర్పు దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. ఈ స్థలాన్ని హిందూ దేవాలయంగా ప్రకటిస్తూనే, జైన సమాజం దాఖలు చేసిన మధ్యంతర పిటిషన్ను కోర్టు కొట్టివేసింది. ఈ కట్టడం వాగ్దేవి ఆలయం కాదు, మసీదు అంతకంటే కాదు.. ఇది ఒక జైన క్షేత్రమని జైనులు చేసిన వాదనలు న్యాయస్థానం ముందు నిలబడలేదు.
జైన సమాజం ప్రధాన వాదన ఏమిటి?
జైన పిటిషనర్లు తమ వాదనకు ప్రాధాన్యంగా బ్రిటీష్ మ్యూజియంలో ఉన్న ప్రసిద్ధ తెల్లరాతి విగ్రహాన్ని ప్రస్తావించారు. 19వ శతాబ్దంలో భోజ్శాలలో లభించిన ఈ విగ్రహం వాస్తవానికి జైన విద్యాలక్ష్మి లేదా అంబికా దేవి విగ్రహమని వారు పేర్కొన్నారు. ఆ విగ్రహంపై భాగంలో చిన్నగా కూర్చుని ఉన్న జైన తీర్థంకరుడి రూపం ఉండటమే దీనికి తిరుగులేని సాక్ష్యమని వారు వాదించారు. మధ్యయుగంలో ఈ ప్రాంతం రూపురేఖలు మారకముందు ఇది జైనుల విద్యాకేంద్రంగా ఉండేదని వారు నొక్కి చెప్పారు.
సరస్వతి వర్సెస్ అంబిక- కోర్టు ఏమంది?
ఈ విగ్రహ లక్షణాల చర్చపై హైకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. 11వ శతాబ్దంలో రాజా భోజుడి కాలంలో హిందూ , జైన శిల్పకళల మధ్య చాలా పోలికలు ఉండేవని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. కేవలం ఒక విగ్రహంపై తీర్థంకరుడి బొమ్మ ఉన్నంత మాత్రాన, సంస్కృత పాఠశాలగా ప్రసిద్ధి చెందిన భోజ్శాల మొత్తం జైన దేవాలయంగా మారిపోదని స్పష్టం చేసింది. గణేశుడు, విష్ణువు, నరసింహ స్వామి వంటి హిందూ దేవుళ్ల శిల్పాలతో పాటు జైన గుర్తులు ఉండటం ఆ కాలపు మతపరమైన సామరస్యానికి నిదర్శనమని, అది జైనుల ప్రత్యేక హక్కులకు ఆధారం కాదని పేర్కొంది.
Alauddin Khilji captured Bhojshala, but even centuries of invasion couldn't erase Sanatan.
— Saffron Chargers (@SaffronChargers) May 15, 2026
Bhojshala was never a mosque. It was, is and forever remain a temple 🚩 pic.twitter.com/r2YWnFIUWB
ఏఎస్ఐ సర్వేలో తేలిందేమిటి?
2024-25లో భారత పురావస్తు శాఖ చేపట్టిన శాస్త్రీయ సర్వే ఈ కేసులో నిర్ణయాత్మకంగా మారింది. ఈ సర్వేలో 94 శిల్పాలు, 150కి పైగా సంస్కృత శాసనాలు లభించాయి. ఈ శాసనాలు చాలా వరకు సంస్కృత వ్యాకరణం, హిందూ స్తుతి కావ్యాలకు సంబంధించినవి.
కట్టడం నిర్మాణ శైలి ఎక్కడా జైన దేవాలయ లక్షణాలను ప్రతిబింబించడం లేదని ఏఎస్ఐ నివేదిక ఇచ్చింది. చారిత్రక ఆధారాలు ఈ స్థలాన్ని రాజా భోజుడి పాఠశాల గానే ధృవీకరిస్తున్నాయని కోర్టు తీర్పునిచ్చింది.
న్యాయపరమైన చిక్కులు - జైనుల పరిస్థితి ఏంటి?
జైనుల పిటిషన్ను కొట్టివేయడం ద్వారా కోర్టు ఒక ముఖ్యమైన సూత్రాన్ని స్పష్టం చేసింది. ఏదైనా కట్టడం చట్టపరమైన స్వభావాన్ని దాని ప్రధాన చారిత్రక ఉద్దేశ్యం , నిర్మాణ పునాది ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు తప్ప, అక్కడ దొరికిన విడి విగ్రహాల ఆధారంగా కాదని పేర్కొంది. చట్టపరంగా జైన వారసత్వాన్ని బృహత్ హిందూ-భోజ్శాల అస్తిత్వంలో భాగంగానే కోర్టు పరిగణించింది. అంటే, అక్కడ జైన చరిత్ర ఉన్నట్లు గుర్తించినప్పటికీ, ఆ స్థలంపై వారికి ప్రత్యేక లేదా ప్రత్యేకమైన హక్కులు ఉండవని ఈ తీర్పు అర్థం.భోజ్శాల తీర్పు భారతీయ చరిత్రలోని సంక్లిష్టతలను మరోసారి గుర్తు చేసింది. ఒకే కట్టడంపై వివిధ కాలాల్లో రకరకాల మతాల ప్రభావం ఉండటం వల్ల ఇటువంటి చిక్కులు వస్తాయని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.
Before You Go
MahuaMoitra: మహువా మొయిత్రాకు షాక్.. చోర్ అంటూ నినాదాలు|
టాప్ హెడ్ లైన్స్
ట్రెండింగ్ వార్తలు
